Beelddenken, wat is dat?

Heeft u zich al eens gerealiseerd dat niet iedereen op dezelfde manier denkt? Daarmee bedoel ik niet een verschil van mening maar een ander denkproces. Zoals er links- en rechtshandige mensen zijn, zo zijn er ook beeld- en taaldenkers.

Beelddenken is een natuurlijke, oorspronkelijke manier van (ruimtelijk, visueel) denken, waar iedereen mee geboren wordt. Het taalcentrum in onze hersenen moet zich namelijk nog ontwikkelen, dus is beelddenken het enige alternatief.

Vissen

Als we leren spreken, schrijven en lezen, wordt taal steeds belangrijker in ons leven en onze dagelijkse activiteiten. De meesten kinderen gaan ook steeds meer denken in woorden. Maar een aantal kinderen zal een voorkeur voor beelddenken blijven houden. Ouders mogen zich nu afvragen ‘van wie het kind dat heeft’, want het is namelijk erfelijk.

Links-rechts   taal-beeld

In de samenwerking tussen onze linker- en rechterhersenhelft kun je zeggen dat de rechterhersenhelft bij beelddenkers dominant is. Net zoals bij linkshandigen de linkerhand dominant is. Uiteraard gebruikt een beelddenker zijn linkerhersenhelft ook, net zoals een linkshandige zijn rechterhand ook gebruikt.

Beide handen kunnen in principe evenveel en hetzelfde, maar met de voorkeurshand gaat alles gemakkelijker en sneller. Als rechtshandige met links schrijven, zal veel meer tijd kosten, het handschrift zal aan kwaliteit inboeten en zal meer geduld, vastberadenheid en concentratie vragen dan schrijven met de dominante rechtse hand. De coördinatie is veel minder vloeiend, ‘binnen de lijntjes’ blijven is nog een hele opgave, vermoeidheid en frustratie slaan sneller toe. Zo voelen beelddenkers zich vaak in een ‘talige’ omgeving. Maar de maatschappij is (nog) op taal ingesteld en daar moeten zij het toch mee zien te rooien.

Denken met al je zintuigen

Beelddenken is een denkproces waarbij alle zintuiglijke informatie gelijktijdig betrokken wordt. Vaak wordt uitgelegd dat taaldenkers 4 woorden per seconde kunnen verwerken en dat beelddenkers ongeveer 32 beelden per seconde ‘zien’. Die grote hoeveelheid informatie komt natuurlijk niet alleen via de ogen. Beelddenkers ‘zien’ niet letterlijk meer dan taaldenkers. Om de gedragskenmerken en andere eigen-aardigheden van beelddenkers beter te kunnen begrijpen en eventueel te verklaren, moeten we naast de bekende top 5 van zintuigen, reuk, smaak, gehoor, zicht en tastzin, ook die andere 4 noemen.

wp beelddenken 2Zo hebben we ook nog een zintuig voor evenwicht en snelheid (equilibriceptie). De temperatuur van de omgeving waarin we ons bevinden, maar ook de interne lichaamstemperatuur (koorts, blozen) nemen wij waar via thermoceptie. Nociceptie is ons zintuig voor pijn, waarvan we weten of die zich in ons lichaam bevindt (buikpijn, hoofdpijn, botbreuk) of van buitenaf komt (klap, schaafwond). Als laatste zintuig (voor zover bekend en erkend) hebben we nog onze proprioceptie, het kinetische zintuig waardoor we weten hoe en waar onze lichaamsdelen (o.a. armen, benen, hoofd) zich bevinden ten opzichte van ons lichaam in relatie tot de ruimte waar we zijn.

Deze zintuigen zijn waarschijnlijk minder bekend omdat ze niet zo zichtbaar zijn als een oog of een oor. Desondanks worden ze door iedereen vanzelfsprekend en voor het grootste deel onbewust gebruikt. Maar dat neemt niet weg dat deze zintuigen een hoop informatie leveren.

Door het grote verschil in de hoeveelheid informatie die een beelddenker verwerkt ten opzichte van een taaldenker, kan een beelddenker sneller vermoeid zijn, terwijl de onbewust waargenomen informatie verklaart waarom een beelddenker soms meer weet dan hij ‘ziet’ en dus met rake opmerkingen of onverwachte oplossingen kan komen, terwijl hij niet uit kan leggen hoe hij eraan komt.

wp beelddenken 4Beelddenken is een kracht, geen zwakte

Tot zover de nadelen van beelddenken; de ‘problemen’ die gesignaleerd worden en vaak de meeste aandacht krijgen. De kracht en mogelijkheden van beelddenken worden vaak niet onderkend, maar juist onderschat en verwaarloosd. Op de meeste scholen is weinig aandacht voor (en kennis over) een effectieve leerstijl voor beelddenkers. Lesmateriaal en instructie sluit hier dus ook vaak niet goed op aan. Hierdoor hebben beelddenkers vaak geen idee hoe intelligent ze zijn, verliezen hun zelfvertrouwen, lopen faalangst en een vertekend zelfbeeld op. Ik ben er van overtuigd dat veel beelddenkers onterecht een leerachterstand oplopen. Hun problemen worden voor een groot deel veroorzaakt door het schoolsysteem en niet door gebrek aan intelligentie, interesse of concentratie.

De kracht en mogelijkheden van beelddenken worden vaak niet onderkend, maar juist onderschat en verwaarloosd.

Het huidige begrip intelligentie is steeds meer ‘gestript’ tot de kennis en vaardigheden die we nodig hebben voor taal en wiskunde. Verbeeldingskracht, intuïtie, spiritualiteit, fysiek en zintuiglijk bewustzijn worden niet gezien als ingrediënten van intelligentie. Terwijl juist deze capaciteiten onmisbaar zijn voor een succesvol leerproces.

 

Vol vermogen, met talent en capaciteit

wp beelddenken 3Het huidige systeem in het onderwijs, waarin weinig ruimte is voor creatief denken, onderzoeken en ervaren door de leerling, belemmert dus de ontwikkeling van de talenten die ieder kind in zich heeft. De leerkracht wordt beperkt door regelgeving, programma’s, onderzoek en administratieve werkzaamheden, die de werkdruk enorm verhogen en hun aandacht afleiden. Het belang van het slagen voor gestandaardiseerde testen wordt groter geacht dan het ontwikkelen van vaardigheden waarmee de kinderen een weg vinden in de maatschappij waarin ze terecht komen. En omdat het nogal onzeker is hoe hun wereld er straks uit gaat zien, is het van groot belang dat het creatieve, innovatieve denken niet vroegtijdig in de kiem gesmoord wordt. Kinderen zijn meer gebaat bij het, op vol vermogen, ontwikkelen van hun capaciteiten en talenten; met logisch, kritisch en creatief denken kunnen ze hun eigen problemen oplossen en mogelijkheden benutten, welke dat dan ook mogen zijn.

Kinderen hebben het recht hun talenten te ontplooien en capaciteiten te ontwikkelen.

Maar zolang er in het onderwijs niet voldoende veranderingen plaatsvinden zodat leraar en leerling zich in hun leerkracht kunnen uitleven, moeten de leerlingen met een achterstand een beroep doen op (beelddenkende) coaches en trainers, die er vaak (in korte tijd) wel uit krijgen wat er in zit.

Wil je meer lezen over de inhoud van mijn trainingen klik dan hier. Als je een vraag wilt stellen of een afspraak wilt maken, klik dan hier.